Waarom is het zo moeilijk om te niksen?

Foto: Mateusz Dach via Pexels

Review: ‘De megasekte van de hardwerkenden’

Journalist en schrijver Arjen van Veelen ligt rusteloos in zijn hangmat. Hij heeft net een operatie ondergaan aan zijn beide ogen. Even nietsdoen dan maar? Dat lukt hem moeilijk. Hij werkt liever aan een essay. Het fascinerende resultaat (‘De megasekte van de hardwerkenden’) kon je lezen in De Standaard Weekblad van 3 april 2021 (p. 31-33).

Waarom werken we zo hard? Waarom liggen we in bed nog werkmails te beantwoorden? Of waarom durven we niet deeltijds te gaan werken? Van Veelen zocht antwoorden.

Kapitalisme in je hoofd

Een antwoord vindt Van Veelen in een fragment van de Indisch-Canadese dichteres Rupi Kaur.

capitalism got inside my head
and made me think my only value
is how much i produce
for people to consume

“Het kapitalisme is in je hoofd gekropen”, zegt Rupi. Ook socioloog Max Weber noemt het kapitalisme een oorzaak van onze werkdrang. Want volgens hem is het kapitalisme gegroeid uit de protestantse arbeidsethos. De calvinisten (een subgroep van protestanten) vonden hard werken erg belangrijk. Want alleen zo kon je uitverkoren worden en in de hemel terechtkomen.

Smoesjes 

Kapitalisme is niet de enige reden waarom we zo hard werken. Let ook op voor smoesjes die je jezelf vertelt, waarschuwt Van Veelen. Je wil anderen zogezegd niet teleurstellen. Je wil nu hard werken zodat je straks vrij kunt nemen. Of het harde werken is maar tijdelijk. Maar zijn dat de echte redenen?

Een mogelijk antwoord vindt Van Veelen opnieuw in een woorden van Rupi Kaur (in het gedicht ‘productivity guilt’).

i measure my self-worth
by how productive i’ve been
but no matter how hard i work
i still feel inadequate

Als je je zelfwaarde meet aan je productiviteit, dan blijf je je onvoldoende voelen, hoe hard je ook werkt. Dat is mogelijk een van de echte redenen waarom we zo hard werken.

We zijn dan ook ‘human beings’, niet ‘human doings’, antwoordt iemand op het gedicht van Kaur, dat ze postte op haar Facebookpagina. We horen niet zo hard te werken.

Is dat zo? Zijn we niet gemaakt om hard te werken? Ja en nee. Volgens Van Veelen zit het ‘kapitalistisch’ hard werken niet in onze genen. De jagers-verzamelaars werkten uiteraard hard. Maar ze stopten wel met jagen en verzamelen wanneer ze genoeg hadden. Ik zie hen al liggen in hun prehistorische hangmat.

Je bent er al

“We zitten vast in een megasekte van hardwerkenden,” concludeert Van Veelen, “die geloven dat ze ooit, in een vage toekomst, het paradijs zullen bereiken, als ze nu nog even dat telefoontje beantwoorden, nu nog even hun telefoon checken, nu nog even …”

“Trap er niet in”, waarschuwt Van Veelen opnieuw. “Je bent er al.” Stop dus met het “opklimmen van een ladder die nooit eindigt”. 

Veel mensen vinden nietsdoen saai. Maar ‘niet hard werken’ betekent volgens Van Veelen niet dat je niets doet. “Niet nietsen, maar ietsen”, noemt hij het. Wat doe je dan? Dingen voor je plezier. Dat kan ook vrijwilligerswerk doen. Je ‘nuttig’ bezighouden. Maar ook: spelen. Dingen doen voor de lol.

Mijn mening: Werken is oké. Maar misschien wat minder op automatische piloot. Want wie stuurt die piloot van jou? Als dat het gevoel is dat je niet genoeg bent, dan is het misschien tijd om daaraan te ‘werken’. Of beter gezegd: ‘ietsen’.

Dit artikel verscheen eerst op de blog Heartfully Conscious.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.