Vermijd denkfouten en maak slimme keuzes

De kunst van het heldere denken

Een groot deel van ons denken gebeurt automatisch. Dat is vaak praktisch. Maar zo kan het ook mislopen. Want veel automatische gedachten kloppen niet. Daarover gaat het boek ‘De kunst van het heldere denken’. Rolf Dobelli beschrijft daarin 52 denkfouten en legt uit hoe je er een stokje voor kan steken.

Denkfouten kunnen grote gevolgen hebben op je persoonlijke leven of op je werk. Hou er dus vooral rekening mee wanneer je belangrijke beslissingen moet nemen. De volgende voorbeelden helpen je op weg.

De afkeer van verlies

Onze afkeer van verlies is sterker dan ons verlangen naar winst.

Voorbeeld: Een campagne die wijst op voordelen van stoppen met roken, heeft minder succes dan een campagne die wijst op de negatieve gevolgen van roken.

Conclusie: Wil je iemand overtuigen? Focus dan op wat hij of zij kan verliezen als die persoon jouw advies niet volgt.

De ‘confirmation bias’

We aanvaarden al wat overeenkomt met onze overtuigingen en verwaarlozen wat niet overeenkomt.

Voorbeeld: Onderzoekers en journalisten zien vaak enkel wat hun theorie bevestigt. Dat publiceren ze dan ook. Als ze tegenargumenten vinden, negeren ze die. Vaak gaan ze zelfs niet eens op zoek naar theorieën die hen tegenspreken.

Conclusie: Moet je iets bewijzen? Vergeet dan niet om rekening te houden met tegenargumenten. Zijn deze niet geldig? Zorg dan voor een goed onderbouwde weerlegging.

Het contrasteffect

Het is niet gemakkelijk om dingen absoluut te beoordelen. Vaak vergelijken we met iets anders. Als er een groot contrast is tussen die twee, wordt absoluut beoordelen nog moeilijker.

Voorbeeld: Is je koopje wel echt een koopje? Een jas van 200 euro blijft een jas van 200 euro. Het is niet omdat die normaal 500 euro kost, dat 200 euro een goede deal is. Want een jas van 200 euro blijft nu eenmaal duurder dan een jas van 100 euro (waarop je al dan niet korting gekregen hebt).

Conclusie: Probeer om dingen zo objectief mogelijk te beoordelen. Vermijd vergelijkingen met dingen die sterk contrasteren.

De controle-illusie

Je hebt veel minder onder controle dan je denkt.

Voorbeeld: De overheid en de economie doen ons graag denken dat we dingen onder controle hebben. Bijvoorbeeld door een knop te maken voor voetgangers die willen oversteken. We krijgen dan het gevoel dat we onze wachttijd verminderen. Maar dat is niet altijd zo. Soms zijn zulke knoppen placebo’s.

Conclusie: Laat je niet beetnemen. Concentreer je op wat je kan veranderen en steek geen energie in iets wat je (mogelijk) niet kan controleren.

De ‘outcome bias’

Een slecht resultaat betekent niet per se dat je een slechte beslissing nam.

Voorbeeld: Ben je niet geslaagd voor een test waarop je je heel goed voorbereid had? Dan betekent dat niet dat een goede voorbereiding niet helpt. Het betekent alleen dat er andere factoren zijn die je slaagkansen ook beïnvloeden. Bijvoorbeeld het aantal uur slaap dat je gehad hebt.

Conclusie: Vraag je af of bepaalde factoren echt wel effect hebben op je resultaat. Er is verrassend veel te verklaren door toeval.

De foute spelersconclusie

Het toeval kent geen compensaties.

Voorbeeld: Je gooit tien keer munt. Wanneer je nog een keer gooit, verwacht je dat je kop zal gooien. Zo werkt het echter niet. Het toeval kan niet “voelen” wat er voordien al is gebeurd. Het heeft geen “compenserende kracht”.

Conclusie: Puur toeval blijft toeval. Ook als je denkt een patroon te zien.

Ken jij nog andere voorbeelden? Ik hoor ze graag!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s